Από "Το άνθος της στάχτης"...

«Βαθιά περίσκεψη πάνω στην ανθρώπινη συνθήκη»...

Με αφορμή την πρόσφατη κυκλοφορία της ποιητικής ανθολογίας «Το άνθος της στάχτης» από τις εκδόσεις Gutenberg, η οποία ταυτόχρονα συνιστά και πρώτη παρουσίαση της Ουρουγουανής ποιήτριας, Ιδέας Βιλαρίνιο, στην ελληνική γλώσσα, επικοινωνήσαμε με την Πρέσβη της Ανατολικής Δημοκρατίας της Ουρουγουάης στην Αθήνα, κα. Αντριάνα Λισσιδίνι, προκειμένου να της απευθύνουμε κάποιες ερωτήσεις. Να σημειώσουμε ότι η δίγλωσση αυτή έκδοση πραγματοποιήθηκε με την ενίσχυση του ουρουγουανικού κράτους και συγκεκριμένα του Υπουργείου Παιδείας της Ουρουγουάης. Πρόλογος: AnaInésLarreBorges. Εισαγωγή, επιλογή, μετάφραση, επίμετρο: Έλενα Σταγκουράκη.

Αξιότιμη κυρία πρέσβη, είστε μία από τις κεντρικές φυσιογνωμίες στην προσπάθεια να γνωρίσει το ελληνικό κοινό την ποιήτρια Ιδέα Βιλαρίνιο. Πώς και σε ποιο πλαίσιο αποφασίσατε να στηρίξετε τη συγκεκριμένη ποιητική ανθολογία;

Η Ιδέα Βιλαρίνιο συνιστά μία από τις κορυφαίες ποιητικές φωνές της Ουρουγουάης και ως εκ τούτου ήταν φυσικό να νιώθω την ανάγκη να συμβάλω στο μέτρο των δυνατοτήτων μου στη διάδοση του έργου της. Στη συγκεκριμένη μάλιστα περίπτωση, γνωρίζοντας την εργασία της Έλενας Σταγκουράκη, μπόρεσα να εκτιμήσω τη βαθιά της γνώση και σύνδεση με το σύμπαν της Βιλαρίνιο, πράγμα που κατέστησε την ενίσχυση της μετάφρασης και της έκδοσης του «Άνθους της στάχτης» επιτακτική.

Αντιμετωπίσατε δυσκολίες και ποιες;

Ευτυχώς το αίτημά μας βρήκε θερμή ανταπόκριση, ώστε να τύχουμε τόσο της θεσμικής, όσο και της οικονομικής ενίσχυσης του Ταμείου Πολιτιστικών Δράσεων του Προξενείου της Ουρουγουάης, το οποίο εκτίμησε ιδιαίτερα τη δεδομένη ευκαιρία να φτάσει το έργο της Ιδέας Βιλαρίνιο στο ελληνικό κοινό.

Θεωρείτε ότι το ελληνικό κοινό θα αγαπήσει τη Βιλαρίνιο τόσο, όσο και οι συμπατριώτες της στην Ουρουγουάη;
Είναι όντως πολύ πιθανό, καθώς πρόκειται για δύο λαούς που εμφανίζουν πολλές και μεγάλες ομοιότητες. Η ποίηση της Βιλαρίνιο χαρακτηρίζεται από μεγάλη ένταση και επικεντρώνεται σε λίγα μεν, αλλά καθολικά θέματα, όπως ο έρωτας, ο θάνατος, η αντίσταση και η επιθυμία. Κινείται μεταξύ της επιθυμίας για το θάνατο και του έρωτα για τη ζωή. Οι στίχοι της Βιλαρίνιο συνιστούν μια βαθιά περίσκεψη πάνω στην ανθρώπινη ύπαρξη και συνθήκη.

Σε τι μοιάζουν και πού διαφέρουν ο ουρουγουανικός και ο ελληνικός λαός μεταξύ τους;
Πάνω απ’ όλα οι δύο λαοί μοιάζουν ως προς την κλίμακα αξιών τους και τον κεντρικό ρόλο της οικογένειας. Παθιάζονται με τα ίδια πράγματα και κατανοούν ο ένας τον άλλον, παρόλο που μιλούν διαφορετικές γλώσσες. Ίσως η κύρια διαφορά τους να έγκειται στο ρόλο της θρησκείας, καθώς ο διαχωρισμός του κράτους από την Εκκλησία συντελέστηκε στην Ουρουγουάη το 1919, επιφέροντας ουσιαστικές συνέπειες για την κοινωνία.

Ποια η γνώμη των Ουρουγουανών για την Ελλάδα και τους Έλληνες;
Οι Ουρουγουανοί μαθαίνουμε να θαυμάζουμε τους Έλληνες από τη στιγμή που εισαγόμαστε στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και μαθαίνουμε για την κλασική ελληνική λογοτεχνία. Δεν είναι τυχαίο πως το Μοντεβιδέο ονομάζεται «η Αθήνα του Ρίο ντε λα Πλάτα». Αυτό οφείλεται κυρίως στην έντονη πολιτιστική ζωή της ουρουγουανικής πρωτεύουσας και στην προφανή αγάπη της για την Ελλάδα. Επίσης, από το 1978 λειτουργεί το «Ίδρυμα Μαρία Τσάκος», όπου περισσότεροι από 6.000 Ουρουγουανοί έχουν μάθει την ελληνική γλώσσα, εμβαθύνοντας ταυτόχρονα στην ιστορία, τα ήθη και τα έθιμα της Ελλάδας.

Γνωρίζουν οι Ουρουγουανοί τους Έλληνες ποιητές και, αν ναι, ποιον θα μπορούσαμε να πούμε ότι ξεχωρίζουν;
Μεταξύ των πιο γνωστών Ελλήνωνποιητών στην Ουρουγουάη συγκαταλέγονται ο Γιάννης Ρίτσος, ο Οδυσσέας Ελύτης, ο Κωνσταντίνος Καβάφης και ο ΡόηςΠαπαγγέλου. Τα πιο αγαπητά ποιήματα θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι ο «Επιτάφιος» του Ρίτσου και η «Ιθάκη» του Καβάφη.

Υπάρχει ενεργή ουρουγουανική κοινότητα στην Ελλάδα; Πόσοι Ουρουγουανοί ζουν κατά προσέγγιση εδώ;
Η ουρουγουανική κοινότητα στην Ελλάδα είναι μικρή και περιλαμβάνει γύρω στους 200 Ουρουγουανούς. Κυρίως πρόκειται για μεικτούς γάμους, όπου και οι δύο πολιτισμοί συνυπάρχουν στην οικογένεια. Έτσι, οι άνθρωποι είναι πλήρως ενταγμένοι κι αφομοιωμένοι στον ελληνικό τρόπο ζωής, διατηρώντας ταυτόχρονα και τις παραδόσεις της Ουρουγουάης.

Πηγή: http://www.mikrocosmos.gr/to-anthos-tis-staxtis/

 

Μα έλα να αγκαλιαστούμε απόψε...

 

Θωμάς Ιωάννου

Πρώτες βοήθειες

Ξέρω, δεν θα βρεθεί αντίδοτο
Στο δηλητήριο της ύπαρξης
Φαρμακωμένοι θα φεύγουμε
Από την ξενιτιά του κόσμου

Έτσι και τα φιλιά μας πικρίζουν
Είναι τότε που τα λόγια μας
Σταλάζουν τη μελάνη τους
Στους βλεννογόνους της νύχτας

Μα έλα να αγκαλιαστούμε απόψε
Εφημερεύει πάντοτε η αγάπη

Δε σώζει ζωές
Ξέρει όμως να δίνει τις πρώτες βοήθειες
Έστω μια απλή περιποίηση τραυμάτων.

Το είναι σου ολόκληρο...

Από τους χαρακτηριστικότερους της Βιλαρίνιο, 

οι παραπάνω στίχοι αποτυπώνουν 

μια προσωπικότητα παθιασμένη και απόλυτη, 

κτητική και δοτική στο έπακρο.

Ε.Σ. 

 

Όχι πια - Κάποτε - Δίχως μου θα συνεχίσει...

ΟΧΙ ΠΙΑ

Πιὰ δὲν θὰ γίνει
ὄχι πιὰ
δὲν θὰ ζοῦμε μαζὶ
δὲν θὰ θρέψω τὸ γιό σου
δὲν θὰ ράβω τὰ ροῦχα
δὲν θὰ σ’ ἔχω τὶς νύχτες
δὲν θὰ σὲ φιλῶ σὰν φεύγω
δὲν θὰ μάθεις ποιά ὑπῆρξα
γιατί ἄλλοι μὲ ἀγαπῆσαν.
Ποτέ μου δὲν θὰ μάθω
γιατί ἢ πῶς, ποτέ μου
οὔτε ἂν ἦταν στ’ ἀλήθεια
αὐτὸ ποὺ εἶπες πὼς ἦταν
οὔτε καὶ ποιός ὑπῆρξες
οὔτε τί ἤμουν γιὰ σένα
οὔτε καὶ πῶς θὰ ἦταν
μαζὶ νὰ ζοῦμε καὶ νὰ
μᾶς περιμένουμε καὶ
νὰ εἴμαστε παρόντες,
νὰ ἀγαπιόμαστε.
Δὲν εἶμαι πιὰ
παρὰ ἐγὼ γιὰ πάντα
κι ἐσὺ
δὲν θά ’σαι πιὰ γιὰ μένα
παρὰ ἐσύ.
Στὸ μέλλον κάποια μέρα
δὲν θὰ ὑπάρχεις πιὰ
δὲν θὰ ξέρω ποῦ ζεῖς
οὔτε μὲ ποιάν καὶ οὔτε
ἂν τότε θὰ θυμᾶσαι.
Δὲν θὰ μὲ ἀγκαλιάσεις
ὅπως τὴ νύχτα ἐκείνη
ποτέ.
Ξανὰ δὲν θὰ σ’ ἀγγίξω.
Δὲν θὰ σὲ δῶ νὰ σβήνεις.

***


ΚΑΠΟΤΕ

Ἡ μάνα εἶμαι ὁ πατέρας
καὶ εἶμαι τὰ παιδιά μου
ὁ βίος
καὶ ὁ κόσμος
ἢ πάλι τίποτε ἄλλο
κανεὶς ἴσως δὲν εἶμαι
ἕνα ἔμψυχο κομμάτι
μιὰ ἐπίσκεψη
ποὺ δὲν ἔγινε
καὶ ποτὲ δὲν θὰ γίνει.
Ὑπάρχω ἐδῶ καὶ τώρα
μὰ τίποτε δὲν ξέρω
γιὰ τὸ πῶς κάποτε ἦταν
τὰ πράγματα ποὺ ὑπῆρξαν
ὁ οὐρανός τοῦ τότε
ὁ μήνας
ἡ ἑβδομάδα
μιὰ θερινὴ ἡμέρα
ποὺ κάποιες ἄλλες μέρες
τὴ σκορπίσαν.


***

ΔΙΧΩΣ ΜΟΥ ΘΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ

Δίχως μου θὰ συνεχίσει αὐτὸς ὁ κόσμος ὁ πλανευτὴς
αὐτὸς ὁ κόσμος ὁ σάπιος.
Τόσα δέντρα ποὺ φύτεψα
τόσοι στίχοι ποὺ ἔγραψα τὸ χάραμα
ἐδῶ κι ἐκεῖ θὰ σκορπίσουν
σὰν σκουπίδια
σὰν κατάλοιπα τῆς ψυχῆς
κάποιου ποὺ βρέθηκε ἐδῶ
μὰ ὄχι πιὰ
ὄχι πιά.
Τὸ χειρότερο καὶ ἡ λύπη ἡ πιὸ μεγάλη
θά ’ναι ποὺ θὰ ἔχω ζήσει
σὰν ὅλα αὐτὰ νὰ εἶχαν κάποια σημασία
ζωὴ θαρρεῖς φτωχοῦ ἐφήβου
ποὺ σκόνταψε κι ἔπεσε κι ἄλλο δὲν ἤξερε
ἀπ’ τὸ νὰ κλάψει, νὰ παραπονεθεῖ
καὶ τὰ συναφὴ
πιστεύοντας πὼς εἶχε κάποια σημασία.


Από την ανθολογία της Ιδέας Βιλαρίνιο "Το άνθος της στάχτης" που μόλις κυκλοφόρησε.

Επιστολογραφία Βιλαρίνιο...

Η Βιλαρίνιο υπήρξε γυναίκα μοιραία κι έκαψε πολλές καρδιές. Ούτε ο Νομπελίστας Ισπανός ποιητής Χουάν Ραμόν Χιμένεθ έμεινε ασυγκίνητος, όπως φαίνεται στην ακόλουθη -κάπως κρυπτική- επιστολή του προς εκείνην:

Η επιστολή της Βιλαρίνιο προς τον Χιμένεθ, όπως και άλλη επιστολογραφία της, στην ανθολογία "Το άνθος της στάχτης" που μόλις κυκλοφόρησε.

Κουρέλια, ξέφτια και χρυσά μπαλώματα...

Νίκος Γεωργόπουλος

Τρίπτυχο

Πατρίς, θρησκεία και Αγία Οικογένεια
μια γριά ζητιάνα τα βαπτίζει Ειμαρμένη
λευκά κελιά σε μια γαλάζια σχιζοφρένεια
και αρλεκίνοι στα μπαλκόνια κρεμασμένοι.

Νοικοκυραίοι σπρώχνουν το σαράβαλο
και βλαστημάνε την παρτίδα την χαμένη
δίνουν το σκήπτρο σε ένα θεοπάλαβο
με γαλανόλευκη τον ντύνουν τρυπημένη.

Κουρέλια, ξέφτια και χρυσά μπαλώματα, 
σε μια ιστορία που χορεύει φαντασμένη
αλύτρωτες ελπίδες και άγια χώματα
στις λαϊκές μας παζαρεύουνε οι ξένοι.

Βιτρίνες, χρώματα και γέλια παιανίζουνε
σε μια οθόνη στα σκουπίδια πεταμένη
δυο μετανάστες με το αίμα τους ποτίζουνε
μια ράτσα άσχημη, από χρόνια σαπισμένη.

Πατρίς, θρησκεία και Αγία Οικογένεια
Ελλάς Ελλήνων αθεράπευτη ασθένεια!



*************


Μεφιστοφελής

                              Και ο πάγος μου
                                     δεν καίει λιγότερο
                                     από την φωτιά μου.
                                     Θεοδόσης Βολκώφ

Θα περιφέρω με σπουδή το τίποτε
στων λέξεων τις άκριες θ' ακροβατώ
θ' αφηγούμαι τον μεγάλο τον σκοπό
και όνειρα θα σπέρνω οπουδήποτε.

Θα ξεγελώ την προσδοκία με υπόσχεση
πίσω μου ίχνη θα αφήνω προσμονής
θα ταξιδεύω στις ψυχές καταμεσής
και τα μυαλά τους θα 'χω υπό στόχευση.

Θα τους πουλώ με δόσεις τον Παράδεισο
και θα ζητώ ενέχυρο στιγμές απ' τη ζωή
θα κλέβω χρόνο από τ' άγνωστο παιδί
και γέρους θα δανείζω πριν την άβυσσο.

Θ' αποπλανώ παρθένες τις ελπίδες τους
μια σκόνη πίσω μου θ' αφήνω μαγική
θα έχει ο θάνατος μια γεύση ηδονική
όταν θα πέφτουν μόνοι στις παγίδες τους.

Το άνθος της στάχτης...

 

Ποιητική ανθολογία, με αλληλογραφία, συνεντεύξεις και χρονολόγιο για τη ζωή και το έργο της Ουρουγουανής ποιήτριας, μεταφράστριας και κριτικού, 

Ιδέας Βιλαρίνιο. 

Πρόλογος: Ana Ines Larre Borges
Επιμέλεια: Δημήτρης Αρμάος
Εισαγωγή, επιλογή, μετάφραση κ' επίμετρο: Έλενα Σταγκουράκη

Εκδόσεις Gutenberg

Δεκέμβριος 2015

Κυκλοφορεί!

 

Πολιτικός Χάιμε Σαμπίνες σε μετάφραση Έλενας Σταγκουράκη

 

"Ο Χάιμε Σαμπίνες [1926-1999] είναι ποιητής των πολλών και των λίγων. Είναι ο Μεξικανός ποιητής, τον οποίο χαιρετίζουν μεγάλοι του είδους όπως ο Οκτάβιο Πας και ο Χοσέ Εμίλιο Πατσέκο. Πρώτα και κύρια όμως είναι ποιητής του λαού και των καθημερινών ανθρώπων που αγνοούν τι θα πει συνίζηση ή κράση ή τι ήταν οι σεξτίνες στην ελληνική ποίηση." 

Ας υμνήσουμε το χρήμα (Cantemos al dinero)

με το χριστιανικό το πνεύμα των χριστουγέννων.

Τίποτε δεν υπάρχει πιο καθαρό απ’ το χρήμα

ούτε πιο γενναιόδωρο, ούτε πιο δυνατό.

Το χρήμα ανοίγει όλες τις πόρτες,

είναι το κλειδί για μια χαρούμενη ζωή,

το υποδεκάμετρο του θαύματος

και της ανάστασης το μέσο.

Σου δίνει το απαραίτητο και το παραπανίσιο,

το ψωμί και τη χαρά.

Αν η γυναίκα σου είναι άρρωστη, με αυτό την γιατρεύεις.

Αν πάλι είναι τέρας, με αυτό βάζεις και τη σκοτώνουν.

Το χρήμα σού νίπτει τας χείρας

από πάσα αδικία και παν έγκλημα.

Σε γλιτώνει απ’ τη δουλειά και σ’ απαλλάσσει απ’ τη ζωή.

Με το χρήμα στην τσέπη, μπορείς να ’σαι αυτός που είσαι.

Το χρήμα είναι απελευθέρωση.

Αν θες τη μια γυναίκα και την άλλη και την άλλη, αγόρασέ τες.

Αν πάλι θες ένα νησί, αγόρασέ το.

Αν θες ακόμη και ένα πλήθος, αγόρασέ το.

(Αυτό είναι το ρήμα το καθάριο: αγοράζω.)

Έχω χρήματα θα πει έχω εμένα.

Ανήκω σε μένα και σε σένα,

σε έναν κόσμο χωρίς αντιστάσεις.

Δίνω χρήματα θα πει δίνω αγάπη.

Αλληλούια, πιστοί!

Ενωθείτε στη λατρεία του χρυσού μόσχου

και της μητρός του ας θηλάσουμε τους μαστούς!

***

2.

«Πείνα και δίψα για δικαιοσύνη.»

Να σημαίνει άραγε κάτι παραπάνω από απλή πείνα και δίψα;

Από πότε ένας ολόκληρος λαός σφίγγει το ζωνάρι ‘γιατί έτσι’;

Από ποια ρίζα του κακού

από πόσες προσβολές

από πόση συγκρατημένη εκδικητικότητα

και όνειρα ματαιωμένα

ξεπηδά η σημερινή δύναμη;

Πρέπει να πούμε το εξής:
για το τέλος της σοσιαλιστικής Κούβας

θα απαιτούνταν το τέλος έξι εκατομμυρίων Κουβανών,

ένα τεράστιο δρεπάνι για την απογύμνωσή της,

όπως και όλες οι ατομικές βόμβες

και όλα τα δαιμόνια του κόσμου.

(Πρόεδρε Τζόνσον,

ας βυθίσουμε την Κούβα,

αυτή τη νήσο που πλέει επικίνδυνα πλησίον

των χωρικών υδάτων της Αμερικής.)

Μετάφραση: Έλενα Σταγκουράκη

(Από το αφιέρωμα στην πολιτική ποίηση του Χάιμε Σαμπίνες στο τρέχον τεύχος του περιοδικού Κοράλλι, υπό τη διεύθυνση του Κώστα Χατζηαντωνίου.)