18/2/14

Το Διεθνές Κίνημα Ποιητριών για τη "Γυναικεία Κραυγή 2013" στην Αθήνα...

Woman Scream 2013 Athens-Greece

 
The writer Helena Stagkouraki, goodwill ambassador of Women Poets International in Athens, along with Poeticanet, were in charge of coordinating an event in that city that formed part of the chain of events of the third Woman Scream International Poetry Festival (Festival Internacional de Poesía Grito de Mujer) 2013 at the Cultura Instituto Cervantes Atenas yesterday 13 of march in the evening, dedicated to the "missing" women and the victims of the feminicides in Latin America and the rest of the world in general, gave us the opportunity to hear about shocking statistics about women-victims of violence here in Greece and in Latin America. Some of her words brought tears to many eyes, specially in the part where she aborded stories, such as the one of Susana Chavez murdered in Juarez, Mexico, and when she mentioned some other cases internationally known in Latin American Culture.
 
During her speech Helena showed a very interesting presentation about all the work that represented the festival in the world and let everyone know its purpose and the work of Women Poets International Movement (Mujeres Poetas Internacional MPI) It also allowed us to submerge into the magic of feminine Greek poetry read and performed by Greek poetesses. "I greatly thank all participants" said Helena at the end of the event after hearing all the excellent feedback from the assistants.

At the end of the event, Helena was invited to talk about the subject of violence in Latin American Culture at a seminar in Athens University.
 
 
 
 
 

 ********************


Grito de Mujer 2013 Grecia-Atenas

En Atenas capital de Grecia también se escuchó un Grito de Mujer! Un acto catalogado como un gran éxito según la representante del Movimiento Mujeres Poetas Internacional (MPI) en esa ciudad, Elena Stagkouraki, quien llevo a cabo el evento que forma parte de la cadena de este festival el día 13 de marzo 2013. Helena, mediante una presentación de diapositivas expuso la problemática de la violencia en América Latina dejando al público visiblemente impactado y tocado por el tema central de la noche.





La expositora habló hizo mención con lujo de detalles de los casos de la poeta Susana Chávez Castillo, de Marisela Escobedo, de Angélica Bello, de los feminicidios en Ciudad Juárez, también sobre la violencia hacia las mujeres en América Latina y cuan "natural" y con qué frecuencia suceden estos casos de violencia. Su presentación dejo lágrimas en muchos ojos. Mostró también las presentaciones referentes a la labor del Movimiento Mujeres Poetas Internacional y su misión social a través del Festival Grito de Mujer. Adicional a los temas, la poeta también incluyó un recital con poemas de miembros de Mujeres Poetas Internacional (MPI). Estos últimos gustaron mucho, ya que hablaban de una realidad tangible y no de imágenes abstractas ni de deseos ambiguos. A propósito de la ocasión, Helena eligió poemas chocantes y realistas. Durante el evento los asistentes disfrutaron de la canción oficial del festival, con la que dieron inicio al acto y se dieron los créditos a tanto a su compositora Zaida Pérez como a su intérprete Adolfina Nava. A parte de esta, también se escucharon las canciones "Si se calla el cantor" y "Todo cambia" de Mercedes Sosa.

El evento contó además con la intervención de dos psicólogas invitadas que hablaron sobre la violencia hacia las mujeres en Grecia. Es chocante que hasta allí, según sus expositoras, 1/5 de las mujeres caen víctimas de violación o de asunto de violación. Al final, 10 poetisas de Atenas leyeron los poemas de otras poetisas griegas destacadas finalizando el acto con el recital. La gente salió del evento maravillada y comentando ante el impacto que les dejó la actividad.

Apenas acabado el acto, Helena recibió la invitación para hablar en la Universidad de Atenas (en el Instituto de Estudios Políticos y Sociales para Países en Desarrollo) sobre la situación de violencia hacia las mujeres en América Latina. Por lo que el grito continúa en Grecia.


Para visitar el álbum de fotos de este y los demás eventos del festival visite AQUI
 
Fuente: http://www.gritodemujer.com/search/label/Gm%20Grecia



16/2/14

"Αγάπη η πραγματιστική"...
















Erich Kästner
 
Αγάπη η πραγματιστική 

Εγνώριζαν αλλήλους δέκα χρόνια
(μπορείς να πεις, γνωρίζονταν καλά),
όταν η αγάπη τους στα ξαφνικά
τούς τέλειωσε σαν σ’ άλλους η κολώνια.


Με θλίψη ο ένας τον άλλο εξαπατούσε
μα μέλι-γάλα αντάλλαζαν φιλιά∙
ώσπου έξαφνα, χαμένοι σαν παιδιά,
έκλαψε αυτή – κι αυτός μόνο κοιτούσε.


Τα πλοία απ’ το παράθυρο περνούσαν.
Εκείνος λέει: «Τέσσερις παρά,
είν’ ώρα για καφέ εδώ κοντά»∙
και δίπλα κάποιοι πιάνο εξασκούσαν.


Στο πιο ασήμαντο καφέ τραβήξαν
και ζάλιζαν στους κύκλους τα φλιτζάνια.
Εκεί οι δυο τους ως το βράδυ μείναν,
μονάχοι τους, οι λέξεις τους αφήσαν,
να χάσκουν σαστισμένοι, όλο ζιζάνια.



****************

Sachliche Romanze

Als sie einander acht Jahre kannten
(und man darf sagen sie kannten sich gut),
kam ihre Liebe plötzlich abhanden.
Wie andern Leuten ein Stock oder Hut.


Sie waren traurig, betrugen sich heiter,
versuchten Küsse, als ob nichts sei,
und sahen sich an und wussten nicht weiter.
Da weinte sie schliesslich. Und er stand dabei.


Vom Fenster aus konnte man Schiffen winken.
Er sagt, es wäre schon Viertel nach vier
und Zeit, irgendwo Kaffee zu trinken.
Nebenan übte ein Mensch Klavier.


Sie gingen ins kleinste Café am Ort
und rührten in ihren Tassen.
Am Abend sassen sie immer noch dort.
Sie sassen allein, und sie sprachen kein Wort
und konnten es einfach nicht fassen.



Μετάφραση: Έλενα Σταγκουράκη

Πρώτη δημοσίευση: Περιοδικό Poeticanet 
(http://poeticanet.com/poets.php?subaction=showfull&id=1349535351&archive=&start_from=&ucat=306&show_cat=306
 

15/2/14

"Φάουστ"...


 
"Φάουστ" 
Γιόχαν Βόλφγκανγκ φον Γκαίτε
σκην. Μιχαήλ Μαρμαρινός
Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών
Φεβρουάριος 2014
 
                                                                Ακατάσχετη φλυαρία! 


Εύλογη δε η απορία: Μπορεί κανείς να φλυαρήσει με τον "Φάουστ"; Και όμως, μπορεί! Πετσοκόβοντας το κείμενο και κάνοντας κατά τα άλλα modern art! Η απορία του κεντρικού χαρακτήρα, και δική μας απορία: "Θέατρο; Αχ θέατρο, ως θέατρο πρέπει να σε εκλάβω;". Ο ίδιος ο Μαρμαρινός βέβαια δηλώνει πως "ο Φάουστ δεν είναι θεατρικό έργο, είναι ένα ανθρώπινο επιχείρημα. Ή, έστω, μια σειρά στιγμών στη ζωγραφική." Πάσο!: Παράσταση ενός κάποιου εικαστικού ενδιαφέροντος and that´s that! Ο "Φάουστ" του Μαρμαρινού, όχι όμως του Γκαίτε!
 
Και για να είμαστε ειλικρινείς, αρκετές "στιγμές" τις έχουμε εντοπίσει αυτούσιες στα έργα άλλων Ελλήνων και ξένων σκηνοθετών στο πρόσφατο παρελθόν, ώστε να έχουμε περισσότερο την εντύπωση κολλάζ. Και ας ακούσουμε, βέβαια, κατά το γνωστό: "ο Φάουστ'' (όντας μάλιστα ο ίδιος επιχείρημα) συνδιαλέγεται". Οι 5 φωτογραφίες που παραθέτουμε είναι από 4 διαφορετικές παραστάσεις. Θα μπορούσε κανείς να διαπιστώσει συγκεκριμένες τάσεις της σημερινής σκηνοθεσίας και σκηνογραφίας, αφού θα μπορούσαν ν' αποτυπώνουν στιγμιότυπα μίας και της αυτής παράστασης. Μόνο που ο "Φάουστ" του Μαρμαρινού εμπεριέχει αυτούσια στοιχεία, ακόμη και πρόσωπα, και από τις τρεις άλλες παραστάσεις. Το μυικό χορό της εναρκτήριας σκηνής από τα Κόκκινα Φανάρια, από την ίδια μάλιστα ερμηνεύτρια (Έλενα Τοπαλίδου), την ίδια μεγάλη τράπεζα σε μαύρο φόντο, γύρω από την οποία συγκεντρώνονται οι ηθοποιοί, χρησιμοποιώντας την ποικιλοτρόπως, όπως στο "Ζ" του Εθνικού (από το οποίο συμμετείχε εξίσου ο ηθοποιός Νικόλας Χανακούλας) και στον "Εχθρό του λαού" του Όστερμάιερ, αλλά και το τραγούδι και την ομιλία πίσω από σταθερό μικρόφωνο, ενώ οι ηθοποιοί έφεραν ο καθένας το δικό του. Θ' αναρωτηθεί κανείς: Και είναι κακά όλ' αυτά; Ο διάλογος; Οι σύχρονες τάσεις κλπ.; Η απάντηση: Είναι, όταν το θέατρο ποντάρει ντε και καλά στην καινοτομία και τη διαφορετικότητα. Το καινοτόμο όμως είναι τέτοιο, μόνο όταν γίνεται για πρώτη φορά... 
 
**Εύφημος μνεία στους εξαιρετικούς ηθοποιούς, όχι μόνο για την ερμηνεία των ρόλων που κλήθηκαν να υποστηρίξουν, αλλά -κυρίως!- για την δυσεύρετη πλέον σωστή άρθρωση και τον σωστό τονισμό, ιδιαίτερα στα έμμετρα σημεία του κειμένου.

 


Έλενα Σταγκουράκη
Αθήνα, 15.02.2014
 

13/2/14

"Σαν τι τάχα καιροί να 'ναι τούτοι"...


















Bertolt Brecht

Στις γενιές που θα ’ρθουν* 


I       


Πράγματι, ζω σε καιρούς σκοτεινούς!
Ανυποψίαστη λέξη, παράλογη. Ένα μέτωπο αρυτίδωτο
παραπέμπει σε απάθεια. Γι’ αυτόν που γελά
προορίζεται η είδηση η τρομερή
μόνο που δεν υπήρξε ακόμη αποδέκτης της.

Σαν τι τάχα καιροί να ’ναι τούτοι,
που μια συνομιλία για δέντρα μ’ έγκλημα μοιάζει∙
μόνο και μόνο γιατί ενέχει σιωπές για τόσα και τόσα ανομήματα!
Εκείνος εκεί που ήρεμα διασχίζει το δρόμο
δεν είναι πια διαθέσιμος στους φίλους του
που βρίσκονται σ’ ανάγκη;

Αληθεύει: Το ψωμί μου το κερδίζω.
Όμως πιστέψτε με: Πρόκειται για καθαρή σύμπτωση.
Τίποτα απ’ όσα κάνω δεν μου δίνει το δικαίωμα να τρώω και να χορταίνω.
Κατά τύχη τη γλίτωσα. (Κι αν η τύχη μου μ’ αφήσει, είμαι χαμένος από χέρι.)

Μου λένε: Τρώγε και πίνε! Να ’σαι ευτυχής που έχεις!
Μα πώς μπορώ να τρώω και να πίνω, αφού
απ’ τον πεινασμένο κλέβω το φαί,
απ’ τον διψασμένο το ποτήρι το νερό μου;
Κι όμως, τρώω και πίνω.

Ευχαρίστως θα ήμουν σοφός.
Και τα βιβλία τα παλιά το λένε, σοφία τι θα πει:
Έξω να μένεις απ’ τις έριδες του κόσμου, και τον σύντομο χρόνο
δίχως φόβο να τον ζεις,
ακόμη, δίχως βία να τα βγάζεις πέρα,
το κακό με καλό ν’ ανταποδίδεις,
τις επιθυμίες σου να μην τις πραγματοποιείς, μα να τις ξεχνάς.
Αυτό θα πει σοφία.
Όλ’ αυτά μου είναι αδύνατα:
Πράγματι, ζω σε καιρούς σκοτεινούς!


 
II  


Στις πόλεις έφτασα σε καιρό αναρχίας
όταν  πείνα επικρατούσε.
Στους ανθρώπους έφτασα σε καιρό ταραχής
κι αγωνίστηκα μαζί τους.
Έτσι πέρασε ο καιρός
που μου δόθηκε επί γης.

Το φαί μου το ’τρωγα ανάμεσα στις μάχες
να κοιμηθώ ξάπλωνα ανάμεσα σε φονιάδες
την αγάπη απρόσεχτα την υπηρέτησα
και τη φύση την αντίκρισα δίχως υπομονή.
Έτσι πέρασε ο καιρός
που μου δόθηκε επί γης.
Οι δρόμοι στον καιρό μου οδηγούσαν στο βούρκο.
Η γλώσσα με πρόδωσε στους σφαγείς.
Λίγα μόνο κατάφερα. Μα οι εξουσιαστές
ασφαλέστεροι ένιωθαν δίχως εμένα∙ αυτό ήλπιζα.
Έτσι πέρασε ο καιρός
που μου δόθηκε επί γης.

Οι δυνάμεις ελάχιστες. Ο στόχος
ακόμη μακριά,
φαινόταν καθαρά, μα αδύνατο για μένα
να τον φτάσω.
Έτσι πέρασε ο καιρός
που μου δόθηκε επί γης.



 
III 


Εσείς, που απ’ τον κατακλυσμό θ’ ανατείλετε,
τον ίδιο, όπου εμείς αφανιστήκαμε,
μνημονεύετε
καθώς για τις αδυναμίες μας θα μιλάτε
τους σκοτεινούς καιρούς
απ’ όπου ξεγλιστρήσατε.

Διότι προχωρούσαμε, αλλάζοντας χώρες συχνότερα κι από παπούτσια,
περνώντας ανάμεσα από πολέμους ταξικούς, απελπισμένοι,
όταν μονάχα άδικο υπήρχε και πουθενά ξεσηκωμός.

Κι όμως το ξέρουμε:
Ακόμη και το μίσος απέναντι στη μικροπρέπεια
συσπά το πρόσωπο.
Ακόμη κι η οργή για το άδικο
κάνει τη φωνή βραχνή. Αχ, εμείς,
που το έδαφος να ετοιμάσουμε θέλαμε για την καλοσύνη
και δεν καταφέραμε να γίνουμε οι ίδιοι καλοί.

Όμως εσείς, με το πλήρωμα του χρόνου,
καθώς ο άνθρωπος στον άνθρωπο θα ’ναι αρωγός και παραστάτης,
να μας μνημονεύετε
με επιείκεια.



***************

An die Nachgeborenen

I  


Wirklich, ich lebe in finsteren Zeiten! 
Das arglose Wort ist töricht. Eine glatte Stirn 
Deutet auf Unempfindlichkeit hin. Der Lachende 
Hat die furchtbare Nachricht 
Nur noch nicht empfangen. 

Was sind das für Zeiten, wo 
Ein Gespräch über Bäume fast ein Verbrechen ist. 
Weil es ein Schweigen über so viele Untaten einschließt! 
Der dort ruhig über die Straße geht 
Ist wohl nicht mehr erreichbar für seine Freunde 
Die in Not sind? 

Es ist wahr: ich verdiene noch meinen Unterhalt 
Aber glaubt mir: das ist nur ein Zufall. Nichts 
Von dem, was ich tue, berechtigt mich dazu, mich sattzuessen. 
Zufällig bin ich verschont. (Wenn mein Glück aussetzt, bin ich verloren.) 


Man sagt mir: iß und trink du! Sei froh, daß du hast! 
Aber wie kann ich essen und trinken, wenn 
Ich dem Hungernden entreiße, was ich esse, und 
Mein Glas Wasser einem Verdurstenden fehlt? 
Und doch esse und trinke ich. 

Ich wäre gerne auch weise. 
In den alten Büchern steht, was weise ist: 
Sich aus dem Streit der Welt halten und die kurze Zeit 
Ohne Furcht verbringen 
Auch ohne Gewalt auskommen 
Böses mit Gutem vergelten 
Seine Wünsche nicht erfüllen, sondern vergessen 
Gilt für weise. 
Alles das kann ich nicht: 
Wirklich, ich lebe in finsteren Zeiten! 

 
II  


In die Städte kam ich zur Zeit der Unordnung 
Als da Hunger herrschte. 
Unter die Menschen kam ich zu der Zeit des Aufruhrs 
Und ich empörte mich mit ihnen. 
So verging meine Zeit 
Die auf Erden mir gegeben war. 

Mein Essen aß ich zwischen den Schlachten 
Schlafen legte ich mich unter die Mörder 
Der Liebe pflegte ich achtlos 
Und die Natur sah ich ohne Geduld. 
So verging meine Zeit 
Die auf Erden mir gegeben war. 
Die Straßen führten in den Sumpf zu meiner Zeit. 
Die Sprache verriet mich dem Schlächter. 
Ich vermochte nur wenig. Aber die Herrschenden 
Saßen ohne mich sicherer, das hoffte ich. 
So verging meine Zeit 
Die auf Erden mir gegeben war.

Die Kräfte waren gering. Das Ziel 
Lag in großer Ferne 
Es war deutlich sichtbar, wenn auch für mich 
Kaum zu erreichen. 
So verging meine Zeit 
Die auf Erden mir gegeben war. 
  


III  


Ihr, die ihr auftauchen werdet aus der Flut 
In der wir untergegangen sind 
Gedenkt 
Wenn ihr von unseren Schwächen sprecht 
Auch der finsteren Zeit 
Der ihr entronnen seid. 

Gingen wir doch, öfter als die Schuhe die Länder wechselnd 
Durch die Kriege der Klassen, verzweifelt 
Wenn da nur Unrecht war und keine Empörung. 
Dabei wissen wir doch: 
Auch der Haß gegen die Niedrigkeit 
verzerrt die Züge. 
Auch der Zorn über das Unrecht 
Macht die Stimme heiser. Ach, wir 
Die wir den Boden bereiten wollten für Freundlichkeit 
Konnten selber nicht freundlich sein. 

Ihr aber, wenn es so weit sein wird 
Daß der Mensch dem Menschen ein Helfer ist 
Gedenkt unserer 
Mit Nachsicht. 



Μετάφραση: Έλενα Σταγκουράκη
 *Για το Λάλον Ύδωρ


Πρώτη δημοσίευση: Περιοδικό Poeticanet 
(http://poeticanet.com/poets.php?subaction=showfull&id=1351937640&archive=&start_from=&ucat=320&show_cat=320

10/2/14

"Σοφία Μοντενέγρο" ή αλλιώς...














Gioconda Belli

Σοφία Μοντενέγρο, ετών 60

Τι φίλη εκείνη
που ένα απόγευμα Αυγούστου
στον τάφο σε συνοδεύει της μητέρας σου,
ακούγοντάς σε να μιλάς για την πολύπλοκη αγάπη
που ένιωσες γι’ αυτήν την απούσα παρουσία
και με μια της κίνηση, ίδιόν της γνώρισμα
κίνηση τόσο δική της
που όσοι την αγαπούμε γνωρίζουμε πως της ανήκει
σταυρώνει τα πόδια, κοιτάζει τριγύρω
από την τσάντα βγάζει ένα τσιγάρο
σου προσφέρει κι εσένα
και βολεύεται πάνω στην ταφόπλακα
σαν σε πολυθρόνα
για να συζητήσει γλυκειά, σοφή και δυνατή
για τη φύση της γυναίκας
και για τις άλλες τις γυναίκες
τις μανάδες που καθέναν γεννούν
κι επιστρέφουν στη γη φορτίζοντάς την με τα ερωτήματά τους
και για τις δικές μας
τις πάντοτε παρούσες
και για όσους γνωρίζουν τι παράξενη χημική αντίδραση
και τι μακρά διαδοχή συνεννοήσεων και παρανοήσεων
προκάλεσαν σ’ εκείνες τις φίλες, σαν εμάς τις δυο που
καθόμαστε να καπνίσουμε πάνω στους τάφους τους
και να τις μνημονεύσουμε δίχως σερεμόνιες
μα με την αγάπη την πιο μεγάλη
που κόρες μονάχα μπορούν να νιώσουν
συνένοχες κι ανεξιλέωτες.

Τα αμαρτήματα της φίλης μου Σοφίας
συμπορεύονται ασφαλώς με τη ζωή μου
κι εκτείνονται μακρύτερα από εκείνο το απόγευμα ─
μαζί της πέρασα νύχτες ολόκληρες χορεύοντας φλαμένκο
με το ξημέρωμα να μας βρίσκει πάνω στα τραπέζια
ιστορίες ερώτων σαν αστέρια με πολλές και μυτερές αιχμές
μαγγανείες που θα έλυναν τις πιο δύσκολες εξισώσεις απογοήτευσης
την επιμονή σε πάθη αδύνατα
που όντας τέτοια
γίνονταν αιτία πειραγμάτων και αντιδράσεών της
καθώς εκείνη με κάψα διονυσιακή
και φιλήδονη δίψα
τον κόσμο μπορεί ν’ ανασυστήσει σε μια νύχτα
και μόνη της ν’ αντροπαλέψει ενάντια σε απαισιόδοξους και ορθολογιστές
ξεστομίζοντας λέξεις, ίδιες του Ποσειδώνα τρίαινες
που καταριώνται τη θάλασσα.

Έτσι είναι η γυναίκα αυτή:
σεισμός υποθάλλασιος, υπόγειος, τυφώνας
για τους μικρόψυχους και τους μετρίους.
Μάντισσα μελωδική
αμέτρητων ακόμη μαχών
που μένουνε να κερδηθούν.


Μετάφραση: Έλενα Σταγκουράκη

7/2/14

Τα σημεία...

 




















Τα σημεία

Μέσα μου η θάλασσα βράζει και φουσκώνει,
θάλασσα που με ωθεί να σπεύσω στο μπαλκόνι,
και τους δήμιους της ηρεμίας μου να ψέξω.
Διάθεση καμία, κριτή και δικαστή να παίξω,
μα πώς, όταν με διώκουν τα σημεία,
του δρόμου τα διερχόμενα ντεσιμπέλ,
η γειτόνισσα στον τρίτο που χτυπάει μπεσαμέλ,
τ’ αλύχτισμα του απηυδισμένου σκύλου,
το τρύπημα ψευδοροφής, το πλάνισμα του ξύλου,
και πόσα! πόσα! τόσα άλλα…


Πώς να προφτάσουνε κι οι ωτασπίδες,
με τόσες που τρυπώνουνε ήχου συλφίδες;
Χρυσή γυαλίζει, ακριβή, η γύρω γυάλα,
μα πιότερο ταιριάζει με κελί.


Για ποια ελευθερία μου μιλάς και ποια ζωή;




Έλενα Σταγκουράκη

4/2/14

"Πού σταματάει τ' όνειρο και πού αρχίζει η αλήθεια"...

 

Κατερίνα Γώγου
 

Είναι επειδή ήμασταν παρέα με το παιδί
κι αμέτρητες φορές -αγκαλιά απ' τη μέση
μετρήσαμε τ' αμέτρητα τ' άστρα
και κείνα που λέγανε για καλύτερα χρόνια
τα φάγαμε βγάζοντας κουβάδες με νερό
για να μπορούν να ταξιδεύουνε για πάντα
τα πλοία που δεν άραξαν 
κι είναι επειδή μια και κάτω
κατεβάσαμε όλα τα ξινισμένα κρασιά
και βγάλαμε τα σωθικά μας τραγουδώντας
γεμάτα παράπονο -παιδιακίσα πράματα-
τον Ιούλιο κάποτε
γι' αυτό άμα κάνει κανείς μια κίνηση έτσι
για να μας χαϊδέψει
κάνουμε εμείς μια κίνηση πίσω
σαν να μη φάμε ξύλο.
Γι' αυτό αν τύχει και μ' αγαπήσεις
πρόσεχε σε παρακαλώ πολύ πολύ
πώς θα μ' αγκαλιάσεις. Πονάει εδώ.
Κι εδώ. Κι εκεί. Μη! Κι εδώ.
Κι εκεί.


******

Αν καμιά φορά με πιάσεις να λέω ψέματα
-σταμάτα να σου πω-
μη βιάζεσαι και με λες ψεύτρα.
Είναι τώρα που δεν μπορώ να ξεχωρίσω πια
και μπερδεύω πού σταματάει τ' όνειρο
και πού αρχίζει η αλήθεια...


******

Εσύ!
Εσένα που αγάπησα.
Κοίτα άμα πιεις κι όπως πάντα μεθύσεις
μην πεις ποτέ πως μ' αγάπησες.
Δεν θ' άφηνες να γίνω πλατανόφυλλο
σε ξεροπόταμους να πλέω...


******

Ποτέ πια!...
Μοιρολογούν τα κύματα...
Για πάντα!
Μου ψιθυρίζει η θάλασσα...
Πάρτε τις λέξεις από δω!
Και τα δυο τρόμο μου φέρνουν.
Πονάει για μένα το νερό
κι εγώ γι' αυτό
το ίδιο...

1/2/14

"Ο πατέρας" του Στρίνμπεργκ...



Τα εν οίκω μέσ’ από την κλειδαρότρυπα


«Ο πατέρας»
Αυγούστου Στρίντμπεργκ
Σκην. Μελεμέ
Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν
Φεβρουάριος 2013

«Η ζωή στο σπίτι είναι σαν σκοτεινή χειμωνιάτικη μέρα» εξομολογείται η κόρη Βέρθα στην παραμάνα Μάργκρετ και πώς αλλιώς, αφού για τη μητέρα ο συζυγικός βίος σημαίνει «εξοντωτικό αγώνα και πόλεμο».

Το αστικό αυτό δράμα του Στρίντμπεργκ θεματοποιεί την πάλη των δύο φύλων για την ισχύ μέσα στο γάμο, με τα τέκνα σε ρόλο μήλου της έριδος. Η υπόθεση του έργου εκτυλίσσεται σε τρία στάδια, και περνά απ’ την αρχική υπεροχή του άντρα/συζύγου, ο οποίος –καθόλου τυχαία– έχει το αξίωμα ιλάρχου, στην μετέπειτα εξίσωσή του με τη γυναίκα του (ο ίδιος αναφωνεί: «Γιατί ο άντρας να μην κλαίει; Δεν είναι άνθρωπος;»), ώς τον τελικό, πλήρη υποβιβασμό και την απόλυτη υποταγή του σ’ αυτήν: «Δικό μου παιδί», αναφωνεί η σύζυγος/μητέρα ανακοινώνοντας την ετυμηγορία στην καταληκτική φράση του δράματος.

Ταυτόχρονα όμως, το έργο αντικατοπτρίζει πλήθος απόψεων και πιστεύω του συγγραφέα, ως έκφραση της πολυπροσωπίας του, και της λατρείας του για τα αντίθετα. Στο έργο βρίσκονται διαρκώς δύο κόσμοι σε σύγκρουση: ο άντρας και η γυναίκα, η πατρότητα και η μητρότητα, η μόρφωση και η απαιδευσιά, το ένα θρησκευτικό δόγμα και το άλλο (χαρακτηριστική η συνεχής υποτιμητική αναφορά του ιλάρχου στο διαφορετικό δόγμα της τροφού του). Ακόμη, ο συγγραφέας γίνεται αμφίθυμος, παρουσιάζοντας πότε την καταδυνάστευση της γυναίκας (και κατά συνέπεια και του άντρα) απ’ τον κοινωνικό της ρόλο, πότε την προσπάθειά της για χειραφέτηση, και πότε τον δεσποτικό ρόλο της ίδιας μες στο γάμο. Αντιστοίχως αποτυπώνεται η παντοδυναμία του κεντρικού ήρωα ως στρατιωτικού, σε αντιπαραβολή με την αδυναμία του ως συζύγου. Πρόκειται για αμφιθυμία έμφυτη στο συγγραφέα, ίδιον γνώρισμα της γραφής και της ιδιοσυγκρασίας του. Πάνω απ’ όλ’ αυτά, πάντως, κυρίαρχη δεσπόζει η εξουσία των δαιμονίων του μυαλού και η ανθρώπινη Οδύνη.

Η σκηνοθετική απόδοση της Μελεμέ υπήρξε μάλλον άτολμη κι αναμενόμενη, με τα περιορισμένα στο ελάχιστο σκηνικά να μεταθέτουν το βάρος στη σύγκρουση-αντιπαράθεση χαρακτήρων και ρόλων. Βασική, βέβαια, προϋπόθεση στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι να μπορούν οι ηθοποιοί όντως να επωμιστούν αυτό το βάρος.

Αρκετά πειστικός ο Φέρτης στον πρωταγωνιστικό ρόλο (ως Ίλαρχος), μα κάπως επίπεδη κι άτονη η Ψάλτη (ως Λάουρα), μ' ένα ξέσπασμα απότομο, πάει να πει υποκριτικά απροετοίμαστο, παρά την εκφραστική και δραματική δυναμική της. Ικανοποιητική η Μαλικένζου ως Μάργκρετ. 

Μια παράσταση στα ωραία ελληνικά του Γκάτσου, ωστόσο αρκετά ακύμαντη και με την κορύφωση του δράματος θαμπή. Πέρα από δυνατότερους δεύτερους ρόλους, χρειαζόταν αυτό το κάτι παραπάνω.


Έλενα Σταγκουράκη
Αθήνα, 10.02.2013


Πρώτη δημοσίευση: Περιοδικό "Φρέαρ", τεύχος 1.

29/1/14

Για να δεις έπρεπε να χάσεις το φως σου...





















Janina Degutyte

Τίποτα δεν πρέπει να λησμονηθεί. Η λησμονιά
είναι χειρότερη κι από τον θάνατο. Ας είναι τ' όνειρό σου ασφαλές
πίσω απ' τα κλειστά σου βλέφαρα. Είθε να μην ξεχάσεις ποτέ
την μπουκιά που κόλλησε σαν ψαροκόκκαλο στον λαιμό σου.

Άσε τα χέρια σου να θυμηθούν τον πυρετό και το ρίγος
του χωρισμού. Κλεισμένοι ερμητικά πίσω από έναν τοίχο
δίχως παράθυρα, δεν ξεχωρίζουμε τη μέρα από τη νύχτα. Τη

μοίρα μας ορίζουν μόνο οι
μνήμες μας - όπως η μοίρα της γης
ορίζειται από τις φθινοπωρινές βροχές.

Είναι πικρή η γεύση της δουλοπρέπειας.
Οι δρόμοι του Νοέμβρη είναι έρημοι.
Στη μέση τούτης της απέραντης μοναξιάς
ένα δέντρο στέκεται ψηλό και ηχεί σαν καμπάνα.


*****


Όμηρος

Δεν θα γυρίσει ο Οδυσσέας σου,
αυτή τη φορά μπορεί και να μην γυρίσει.
Καμιά από τις Πηνελόπες με τ' αδράχτια τους,
           με το σταθερό βουητό της ανέμης τους,
           δεν τον περιμένει.
Οι Κασσάνδρες είναι σιωπηλές, οι άφωνες Κασσάνδρες
είναι σιωπηλές.
Και οι Αχιλλείς, δίχως την πανοπλία τους,
είναι εύθραυστοι σαν ένα παιδί,
          λυγίζουν σαν το χορτάρι.

Οι θεοί θα παίξουν και θα τιμωρήσουν και θα εκδικηθούν
          και θα πεθάνουν.
Αλλά η Ιθάκη και η Τροία θ' ανατείλουν ξανά -
          από τις πυρκαγιές, απ' τον καπνό, από τη νύχτα.
Και οι Όμηροι, τυφλοί που όλα τα βλέπουν,
          θα βαδίσουν ανάμεσα στους αιώνες, από τον Νότο ώς τον Βορρά,
και θα μιλήσουν σε κάθε χώρα
          στη δική της γλώσσα.


*****

Οιδίπους

Δεν τα κατάφερες λοιπόν να ξεφύγεις...
Τα μάτια σου σε γέλασαν,
Οι παλάμες σου σ' εξαπάτησαν.
Δεν γνώριζες ότι ήσουν τυφλός.
Για να δεις έπρεπε να χάσεις το φως σου.
Τώρα η σκιά σου πέφτει
Πάνω σε όλους μας,
Σαν το προπατορικό αμάρτημα,
Και κανείς δεν γνωρίζει
Ποιος θα 'ναι ο επόμενος.



Μετάφραση: Γιώργος Χαβουτσάς