Το αγρίμι που κοιμάται

ΒΑΣΙΛΗΣ ΛΑΛΙΩΤΗΣ


ΤΟ ΑΓΡΙΜΙ ΠΟΥ ΚΟΙΜΑΤΑΙ

Μέσα στα μάτια σου μικρό αγρίμι που κοιμάται
Οι άλλοι δεν το βλέπουνε
-θέλει τρόπο των ματιών το ιδίωμα-
όμως εγώ που άγγιξα
τη ραγισμένη φλέβα του χεριού σου
και το μεγάλο πυρετό να σε φλογίζει
το βλέπω να σηκώνεται αμείλικτο
και να ουρλιάζει σαν το μαγνητίζει η ερημιά
Έπειτα πάλι ημερεύει και κοιμάται
το νανουρίζεις μέσα στην αγάπη
το καλλωπίζεις μέσα στη συναλλαγή
κάποτε μάλιστα τολμώ
ν’ αγγίξω το μουσούδι του με τα φιλιά μου
Ωστόσο ξέρω
πως είναι εκεί πανέτοιμο για όλα
μέσα στα μάτια σου
αυτό το αγρίμι που κοιμάται.

Αργύρης Χιόνης 1

Πώς νιώθει τάχα η νύχτα

μ' όλα τούτα τ' άστρα στο κορμί της

ωραία ή σημαδεμένη;

***

Ο δρόμος από κάπου αρχινά, κάπου τελειώνει. Όσοι τον δια-

νύουν πάνε κάπου. Ο ίδιος πουθενά δεν πάει. Όσοι τον δια-

νύουν ξέρουν την αρχή του και το τέλος του. Η αρχή του δρόμου

δεν ξέρει το τέλος του, ποτέ δεν έφτασε ως εκεί. Το τέλος του

δρόμου δεν ξέρει την αρχή του, ποτέ δεν ξεκίνησε απ' αυτήν. 

"Παίρνω το δρόμο", λέμε, αλλά ποτέ δεν πάρθηκε κανένας δρόμος.

"Χάνω το δρόμο", λέμε, αλλά ποτέ δεν χάθηκε κανένας δρόμος.

"Γυναίκα του δρόμου, παιδί του δρόμου", λέμε, αλλά ποτέ δεν

είχε ούτε γυναίκα ούτε παιδί ο δρόμος.

Παράξενο, αλήθεια... Αναφερόμαστε σ'αυτόν σαν να 'ταν

κάποιο πρόσωπο ή ζώο ή πράγμα... Λες να φοβόμαστε στο

βάθος ότι δεν υπάρχει δρόμος, ότι δεν υπάρχουν παρά σπίτια ή

χωράφια ή δάση δεξιά κι αριστερά από μιαν έμμονη ιδέα που

τη λέμε δρόμο;

***

Ο δρόμος που τελειώνει σ' αδιέξοδο

ονειρεύεται άραγε μακρινές αποστάσεις;

***

Η μετάνοια θυμάται αλήθεια

ότι κάποτε λεγόταν τόλμη;

***

Το φεγγάρι όταν το λεν σελήνη διχάζεται;

***

Είναι το σκοτάδι που 'ναι τυφλό

ή το φως που σκοντάφτει πάνω του;

Ο Αχιλλέας σε σύγχρονους πολέμους

Συνέντευξη με το δραματουργό Frank Raddatz

Το «Φουαγιέ» συνάντησε και μίλησε με το γνωστό συγγραφέα και σκηνοθέτη Frank Raddatz με ευκαιρία το ανέβασμα στη σκηνή του έργου του «Ο Αχιλλέας σε σύγχρονους πολέμους». Δεδομένου του ενδιαφέροντός του για την Ελλάδα και το έργο των αρχαίων Ελλήνων δραματουργών, ο κύριος Raddatz συζήτησε μαζί μας και απάντησε τις ερωτήσεις μας.

Ε.Σ.: Δείχνετε μεγάλο ενδιαφέρον για την Ελλάδα. Γιατί αυτό; Τι είναι αυτό που σας ελκύει;
F.R.: Μα βέβαια Ελλάδα, τι άλλο; Η Ελλάδα είναι η κοιτίδα του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, ο χώρος γέννησης της τραγωδίας, της φιλοσοφίας, του Μύθου. Ας μην ξεχνάμε ότι σπούδασα φιλοσοφία, ενώ με την τραγωδία ασχολούμαι εδώ και πολύ καιρό. Το γεγονός, δε, ότι εκπόνησα τη διδακτορική μου διατριβή στο πλάι του Müller με επηρέασε πολύ, καθώς μου επέτρεψε την ενασχόληση με διαφορετικές όψεις κι εκδοχές της τραγωδίας, καθώς και την επεξεργασία της με ποικίλους τρόπους. Αυτή η «συνάντηση» υπήρξε καθοριστικής σημασίας για ‘μένα.


Ε.Σ.: Αυτή τη φορά επιλέξατε τον Όμηρο και συγκεκριμένα την «Ιλιάδα». Τι σας οδήγησε σε αυτή σας την επιλογή και σε ποια βάση στηρίζεται η όλη σύλληψη του έργου;
F.R.: Τη δεκαετία του ’90 ήταν δημοφιλής η θεωρία του Huntington, σύμφωνα με την οποία η ύπαρξη διάφορων πολιτισμών είναι απαραίτητη. Το γεγονός αυτό οδηγεί αφενός σε μια στάση διατήρησης και προώθησης της ίδιας κουλτούρας κι αφετέρου στη σύγκρουση των διάφορων πολιτισμών μεταξύ τους. Το στοιχείο αυτό είναι ξεκάθαρο στον Όμηρο, καθώς στο έργο του περιγράφεται η πολιτισμική διαμάχη ανάμεσα σε Έλληνες και Τρώες. Από τη μία η εκδικητική μανία γεμίζει με μένος τον Αχιλλέα, αρχικά για την αρπαγή της Ελένης –κι έτσι το χλευασμό των Ελλήνων- και στη συνέχεια για το χαμό του Πάτροκλου και την ασέβεια εις βάρος του. Από την άλλη, όμως, όταν ο ηλικιωμένος Πρίαμος εμφανίζεται για να ζητήσει τη σορό του νεκρού γιου του, ο Αχιλλέας παραμερίζει την οργή του και δέχεται με τιμές τον εχθρό του, δείχνοντας μεγαλοψυχία και κατανόηση. Εκεί ακριβώς φαίνεται το μεγαλείο του Ομήρου: η σύγκρουση των πολιτισμών δεν καταργεί τους νόμους της ανθρωπιάς και δεν αποκλείει μια ανώτερη στάση. Έτσι, τα πρότυπα που προβάλλονται στον Όμηρο και συγκεκριμένα στην «Ιλιάδα» εξακολουθούν να είναι σύγχρονα κι έχουν ισχύ ακόμα και στις μέρες μας.

Ε.Σ.: Στις μέρες μας οι δραματουργοί συχνά επικαλούνται τους κλασικούς συγγραφείς, ακριβώς λόγω του γεγονότος ότι είναι Κλασικοί και το έργο τους έχει και σήμερα ισχύ, χωρίς όμως αυτό να συνεπάγεται σεβασμό απέναντι στο έργο τους και τα κείμενά τους. Ωστόσο, η δική σας σύλληψη διαφέρει, καθώς εντάξατε το κείμενο και τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό κατά τρόπο ομαλό σε ένα σύγχρονο έργο. Έτσι, αντί να μετακινήσετε το κείμενο προς το σημερινό κοινό, προτιμήσατε να μετακινήσετε το κοινό προς το κείμενο. Ποια η άποψή σας επ’ αυτού;
F.R.: Σωστή παρατήρηση κι ενδιαφέρουσα ερώτηση. Κατά την άποψή μου, ο σύγχρονος κόσμος δεν υπερέχει του αρχαίου. Τόσο ο Όμηρος όσο και άλλοι αρχαίοι συγγραφείς πρόβαλαν πρότυπα που υπερτερούν των σημερινών αξιών, πράγμα που καθιστά τον κόσμο που περιγράφουν παράδειγμα προς μίμηση. Ναι μεν, συντελέστηκε πρόοδος από τότε μέχρι σήμερα, ωστόσο αυτή αφορά κυρίως την τεχνολογία, την ποιότητα ζωής και λιγότερο τον πολιτισμό αυτόν καθαυτόν. Παράλληλα, το έργο και ο κόσμος του Ομήρου υπερτερεί αυτών σε άλλους πολιτισμούς, όπως για παράδειγμα, στο κατ’ εξοχήν γερμανικό έπος „Nibelungenlied“. Εκεί, η δίψα για εκδίκηση παίζει σημαντικό ρόλο, χωρίς ωστόσο την άλλη όψη που προτείνει ο Όμηρος, αυτή δηλαδή του σεβασμού απέναντι στον εχθρό. Από τα παραπάνω προκύπτει ο βαθύς σεβασμός απέναντι στο έργο των αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων, ο οποίος βρίσκει διέξοδο μέσα από τη δουλειά μου.

Ε.Σ.: Ο μοντέρνος Αχιλλέας, ο Αχιλλέας της παράστασης, είναι εγκλωβισμένος στο αιματηρό παρελθόν του, στο χαμό ανθρώπων και τον πόνο που προκάλεσε, μετά τη μετατροπή του σε κτήνος και μηχανή θανάτου. Έτσι, στο τέλος της παράστασης, αποχωρεί με τα λόγια: «για εμάς δεν υπάρχει σωτηρία». Κατά την άποψή σας πρόκειται για ένα τέλος απαισιόδοξο ή ρεαλιστικό; Υπάρχει σωτηρία γι’ αυτούς που «εκτελούν το καθήκον τους» εν καιρώ πολέμου;
F.R.: Σε αυτό το σημείο καλείται ο θεατής να παίξει ενεργό ρόλο, να αντιδράσει, να αντισταθεί, να κρίνει και, γιατί όχι, να θυμώσει με τον ήρωα που είναι έτοιμος να παραδοθεί. Κατά τη διάρκεια της παράστασης έχουμε έναν Αχιλλέα που παρουσιάζει την κατάσταση, που είκοσι χρόνια μετά το πέρας του πολέμου εξακολουθεί να μην κοιμάται τα βράδια και να ξαγρυπνά με το όπλο υπομάλης, έναν Αχιλλέα που περιγράφει το μέγεθος της θηριωδίας που βίωσε και για το οποίο φαίνεται να μη μετανιώνει. Από την άλλη, η ψυχοθεραπεύτρια προσπαθεί να τον προσεγγίσει, να τον καταλάβει, να τον βοηθήσει να ξεπεράσει το παρελθόν και να τον αλλάξει. Ο θεατής τα παρακολουθεί όλα αυτά και στο τέλος έρχεται και η δική του σειρά να παίξει το ρόλο του στο δράμα.

Ε.Σ.: Σε μια συγκεκριμένη σκηνή γίνεται επίμονα λόγος για τα Χριστούγεννα. Στόχος ήταν να τονιστεί για παράδειγμα η διάσταση καλού-κακού ή λαμβάνει αυτή η γιορτή άλλες διαστάσεις με ιδιαίτερο νόημα;
F.R.: Τα Χριστούγεννα λαμβάνουν στο έργο χαρακτήρα συμβολικό. Τα γνωρίζουμε ως γιορτή της αγάπης και της συμφιλίωσης κι έτσι θα μπορούσαμε να πούμε ότι Αχιλλέας και Πρίαμος γιορτάζουν κατά κάποιο τρόπο, κατά τρόπο διαφορετικό, τα δικά τους Χριστούγεννα. Πρόκειται για μια άλλη «μετάφραση», αν θέλετε, μια διαφορετική ερμηνεία του όρου «Χριστούγεννα». Ακριβώς αυτή η γιορτή της συμφιλίωσης είναι που ενοχλεί τον Αχιλλέα του έργου, καθώς αυτό είναι το διαφοροποιητικό στοιχείο του από τον Αχιλλέα της αρχαιότητας.

Ε.Σ.: Υπάρχουν εμφανείς παράλληλοι ανάμεσα στο σύγχρονο Αχιλλέα και τον Αχιλλέα του ομηρικού έπους, έως το σημείο που ο πρώτος «δανείζει» το στόμα του προκειμένου να ακουστούν τα λόγια του δεύτερου. Πόσο όμοιοι ή πόσο διαφορετικοί είναι οι δυο τους κατά την άποψή σας;
F.R.: Όπως αναφέρατε ήδη, υπάρχουν πολλές ομοιότητες ανάμεσα στο σύγχρονο Αχιλλέα και τον Αχιλλέα της αρχαιότητας. Τους ενώνει η οργή, η δίψα για εκδίκηση, η μανία της καταστροφής καθώς και η σωματοποίηση όλων αυτών και η σωματική τους αντίδραση. Το σημείο στο οποίο διαφέρουν είναι ο σεβασμός απέναντι στον εχθρό. Ο Αχιλλέας του Ομήρου δέχεται τον Πρίαμο, ανταλλάζει δώρα με εκείνον κι αποφασίζει ανακωχή, έως ότου ταφεί ο νεκρός γιος του γέροντα με τις τιμές που του αρμόζουν. Αυτή η στάση, βέβαια, λείπει από το σύγχρονο Αχιλλέα, ο οποίος εμφανίζεται αμεταμέλητος, παραδομένος σε μια ζωώδη κατάσταση.

Ε.Σ.: Ποια μηνύματα του ομηρικού έπους σας συγκινούν ιδιαίτερα;
F.R.: Από το έργο αυτό μπορεί κανείς να πάρει πολλά. Αυτά τα οποία εγώ ξεχωρίζω είναι ο σεβασμός απέναντι στον άνθρωπο -φίλο ή εχθρό-, η ευγενής άμιλλα και ο ήπιος τρόπος «συνάντησης» κι επικοινωνίας, καθώς και ο παραμερισμός της ανάγκης για εκδίκηση. Ειδικά αυτό το τελευταίο αποτελεί πολιτισμικό πρότυπο μεγάλης σημασίας, καθώς ο εγωισμός του σημερινού κόσμου το αποκλείει. Κατά την άποψή μου, αυτό είναι και το κύριο νόημα του έργου, δηλαδή η αντιμετώπιση της εκδικητικής μανίας και του τυφλού μίσους, πράγμα που δυστυχώς στις μέρες δεν εφαρμόζεται πάντα.

Ε.Σ.: Στο έργο σας δίνετε, κύριε Raddatz, τρία παραδείγματα. Το πρώτο αφορά τους γονείς ενός παιδιού από την Παλαιστίνη που δώρισαν τα όργανά του σε πέντε παιδιά Ισραηλινών. Το δεύτερο παράδειγμα αναφέρεται στον πόνο του βασιλιά Δαυίδ μαθαίνοντας ότι σκοτώθηκε ο γιος του που είχε ετοιμάσει εξέγερση εναντίον του. Το τρίτο, τέλος, παράδειγμα αφορά την αρνητική στάση ενοριτών στο Λονδίνο και μελών των οικογενειών θυμάτων και θυτών μετά τους βομβαρδισμούς. Θελήσατε μέσω του τρίτου παραδείγματος να καυτηριάσετε ανάλογες συμπεριφορές;
F.R.: Τα τρία αυτά παραδείγματα λειτουργούν ως μοντέλα. Μέσω αυτών θέλησα να παρουσιάσω τους διαφορετικούς τρόπους, με τους οποίους μπορεί να επεξεργαστεί κανείς ανάλογες καταστάσεις και να ξεπεράσει το μίσος και την ανάγκη για εκδίκηση. Με τα παραδείγματα αυτά από ένα σκηνικό πολέμου, από τη Βίβλο και μια ενορία στο Λονδίνο του δυτικού κόσμου κατασκεύασα μια κλίμακα που παρουσιάζει παραδείγματα προς μίμηση και άλλα προς αποφυγή.

Ε.Σ.: Στην παράσταση είναι έντονο το παιχνίδι του λευκού με το μαύρο και το κόκκινο. Ποιο μήνυμα περνά με αυτό το παιχνίδι κατά την άποψή σας και τι θέλατε να εκφράσετε με αυτό;
F.R.: Ο θεατής είναι ελεύθερος να ερμηνεύσει το παιχνίδι αυτό με το δικό του προσωπικό τρόπο και να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα. Ωστόσο, θέλαμε μέσω αυτού να τονίσουμε την ένταση επί σκηνής και να της δώσουμε φυσική υπόσταση. Ο άντρας ντυμένος στα μαύρα, η γυναίκα στο κόκκινο και η σκηνή στο λευκό και μαύρο δημιουργούν μια ατμόσφαιρα έντασης. Πρόκειται για οπτικό ερέθισμα για το θεατή που επιπλέον στόχο έχει να γεμίσει τη σκηνή με ενέργεια.

Ε.Σ.: Η περφόρμερ Okwui Okpokwasili είχε το ρόλο της ψυχοθεραπεύτριας, αλλά όχι μόνο. Στο έργο παρουσιάζεται ως καθρέφτης όχι μόνο του Αχιλλέα, αλλά και άλλων προσώπων και καταστάσεων. Ποιους άλλους ρόλους καλείται να παίξει και πώς ερμηνεύεται ο «χορός» της επί σκηνής;
F.R.: Η ψυχοθεραπεύτρια αποτελεί τον αντίποδα του Αχιλλέα από πολλές απόψεις. Πέρα από το οπτικό ερέθισμα που προσφέρει μέσω του χρώματος του κουστουμιού της, συνιστά με την αυξημένη κινητικότητά της και την έκταση που καλύπτει επί σκηνής, τον αντίθετο πόλο. Επίσης, σε αντίθεση με τον ομιλητικό Αχιλλέα περιορίζεται στις απαραίτητες ερωτήσεις και τα λιγότερα δυνατόν σχόλια, παρουσιάζοντας μια πιο εσωτερικευμένη διεργασία των καταστάσεων. Προέρχεται, βέβαια, και από διαφορετικό πολιτισμικό σκηνικό, καταλαβαίνοντας τον Αχιλλέα, αλλά απαντώντας ή ρωτώντας τον κυρίως στα αγγλικά. Ο «χορός» της αποτελεί θα λέγαμε σωματοποίηση των εμπειριών του Αχιλλέα. Με τον τρόπο αυτό, δείχνει να απορροφά τα λεγόμενά του και να συμμερίζεται το δράμα του. Τέλος, τη βοηθά να αλλάζει οπτική γωνία και ταυτόχρονα να το δηλώνει απέναντι στο θεατή.

Ε.Σ.: Τι θα μπορούσε να μάθει το «Φουαγιέ» για τα μελλοντικά σας σχέδια; Ανήκουν σε αυτά παραστάσεις με έργα και άλλων Ελλήνων συγγραφέων;
F.R.: Όσον αφορά την παράσταση «Ο Αχιλλέας σε σύγχρονους πολέμους» υπάρχει το ενδεχόμενο να παρουσιαστεί στους Δελφούς στο κοντινό μέλλον, ενώ άλλη παράσταση δύο ατόμων, βασισμένη εξίσου στην Ιλιάδα, παρουσιάστηκε στο Βερολίνο, με προοπτική να την ανεβάσουμε και αλλού. Επιφυλάσσομαι.

(Ε.Σ.: Το «Φουαγιέ» θα χαρεί να παρακολουθήσει από κοντά τις επικείμενες εξελίξεις.)


Μάννχαιμ, 31 Οκτωβρίου 2008
Συνέντευξη: Έλενα Σταγκουράκη

Περιοδικό "Φουαγιέ" 2009

Η καρποδότρα

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΕΝΤΡΩΤΗΣ


Η ΚΑΡΠΟΔΟΤΡΑ

Πως έχω αλλάξει π ά λ ι στυλ μου επισημαίνεις·
α λ λ ι ώ ς πως πια τα ξαναλέω μες στις αράδες
που ξέφυγαν απ’ του άρρητου τις συμπληγάδες
και σαν μπαλλάκι λυρικό μιλούν του τέννις.

Πλην όχι! Κι αν σου ανακαλεί ρυθμούς μιας ξένης
ο νέος τρόπος μου αγωγής, τις αγελάδες
του ο Απόλλων δεν θα τις χάσει εκ νέου. Σε κοιλάδες
θαν του τις βρούνε της Κυλλήνης, της Υεμένης

ή και της αναμμένης σου της κλίνης, όπου
αναμένεις τους ιχνευτές των αιθερίων
φορμίγγων να εξιχνιάσουν in situ, επί τόπου,

την αρμονία που αρμόζει δέντρα στη φωνή σου.
Το στυλ ποτέ δεν τ' άλλαξα. Άνευ όρων ή ορίων
απλώς λαλώ καρπούς κρουστούς που είναι καρποί σου.

Pensando en ti

Néstor Morris

Για 'σένα μόνο

Έναν ουρανό στα χέρια μου αν είχα να σου δώσω

κι αν για σε μπορούσα εγώ ένα να πιάσω αστέρι,

ή να σου φέρω αρώματα από όλα αυτής της γης τα μέρη,

θα το έκανα για ‘σένα μόνο.

Στο παραθύρι σου να βάλω αν μπορούσα

το πιο όμορφο το χάραμα του κόσμου,

μια στιγμή χαράς για να σου δώσω, φως μου,

θα το έκανα για ‘σένα μόνο.

Αν ποιος είναι μάθαινα ο παράδεισός σου

κι αν τα εισιτήρια για εκεί ν’ αγόραζα μπορούσα,

ξέροντας πως θα έχανα ό, τι αγαπούσα,

θα το έκανα για ‘σένα μόνο.

Έτσι είναι,

τόσο απλό όπως το φως της μέρας

και τόσο απέραντο συγχρόνως:

σε χαίρομαι, σαν είσαι εδώ,

σε σκέφτομαι, σαν είμαι μόνος.

Κι αν εμείς αναταράξεις

στο ταξίδι συναντούμε,

δεν πειράζει, μόνο φτάνει

που στα σύννεφα πετούμε!

Μετάφραση: Έλενα Σταγκουράκη

***********************

Pensando en ti

Si hubiera un cielo a mi alcance para darte

si pudiera bajarte de él alguna estrella

o si supiera donde cortar la flor más bella,

por ti lo haría.

Si pudiera poner en tu ventana

el más bonito amanecer del mundo,

para verte feliz, aunque fuera un segundo,

por ti lo haría.

Si lograra saber cuál es tu paraiso

y a la vez pudiera conseguirte un pasaje,

aún sabiendo que te pierdo en ese viaje,

por ti lo haría.

Es así

tan sencillo como mirar el día

y a la vez tan inmenso,

cuando estás te disfruto

y cuando no, te pienso.

Y aunque una turbulencia

nos moleste en el vuelo,

es igual, voy contento

¡Si se vuela en el cielo!

An Anna Blume

 

Kurt Schwitters

Στην Άννα τη Λουλουδιαστή

Ω ΕΣΥ, ΑΓΑΠΗΜΕΝΗ και των 27 μου αισθήσεων, Σου αγαπώ!

Εσύ Εσού Εσένα Εσέ, ημείς υμάς και ημάς υμείς,– – – – εμείς;

Αλλά τι λέω τώρα, αυτά… είν' όλως διόλου άσχετα!

Ποια είσαι, απροσμέτρητο τσουλί;

Μην είσαι… είσαι στ' αλήθεια αυτή;

Ο κόσμος λέει ότι είσαι μία εσύ…

Άσ' τους να λένε, άσ' τους να πουν,

πού παν τα τέσσερα δεν ξέρουν να σου πουν.

Φορείς το καπελάκι Σου στα πόδια, και με τας χείρας

πορπατείς, πάνω στας χείρας πηαίνεις.

Γεια και χαρά Σου, εμπρός Σου φτάνω, χαιρετώ!

Τα κόκκινα τα ρούχα Σου τ' ασπροπριονισμένα,

κόκκινα τ' αγαπώ, Άννα Ανθηρή, κόκκινη σου αγαπώ και Σου!

Εσύ, Εσού, Εσένα, Εσέ, ημείς υμάς και ημάς υμείς,– – – – εμείς;

Αλλά τι λέω τώρα, αυτά… είν’ κάρβουνα αναμμένα, παγερά!

Άννα Λουλούδινη, Άννα μου κόκκινη Ανθηρή, τι λέει ο κόσμος!

Γρίφος (ο ευρών αμειφθήσεται):   

Η Άννα η Ανθηρή διαθέτει ένα πουλί.   

Η Άννα η Ανθηρή είναι κόκκινη.   

Τι χρώμα έχει το πουλί.  

Κυανό είν' το χρώμα των μαλλιών Σου των κίτρινων,

κόκκινο το χρώμα του πουλιού Σου του πράσινου.

Εσύ, κορίτσι απλό στο τσίτι το καθημερνό.

Εσύ, ζωάκι πράσινο κι αγαπητό, Σου αγαπώ!

Εσύ, Εσού, Εσένα Εσέ, ημείς υμάς και ημάς υμείς,– – – – εμείς;

Αλλά τι λέω τώρα, αυτά… είν’ η μαγιά της κάψας μοναχά!

Άννα Λουλούδινη, Άννα, Α – – – – Ν – – – – Ν – – – – Α!

Στη γλώσσα μου σταλάζω τ' όνομά Σου,

Το όνομά Σου στάζει σαν μαλακό ξίγγι βοδιού.

Το ξέρεις τάχατε, Άννα, άραγε το 'χεις κατά νου

ότι κι ανάποδα μπορείς να διαβαστείς;

Ότι Εσύ, ω Εσύ, η αγλαοτέρα πάντων,

είσαι από πίσω όπως κι από μπρός:

Α – – – – – – Ν – – – – – – Ν – – – – – – Α.

Τη ράχη μου χαϊδεύοντας, ξίγγι σταλάζει βοδινό.

Άννα Λουλούδινη, Άννα Ανθηρή.

Ζωάκι Εσύ σταλακτιστό,

Σου – – – – – – – αγαπώ!

Μετάφραση: Κώστας Κουτσουρέλης

***************************

An Anna Blume

Oh Du, Geliebte meiner 27 Sinne, ich liebe Dir!

Du, Deiner; Dich Dir, ich Dir, Du mir, - - - - wir?

Das gehört beiläufig nicht hierher!

Wer bist Du , ungezähltes Frauenzimmer, Du bist, bist Du?

Die Leute sagen, Du wärest.

Laß sie sagen, sie wissen nicht, wie der Kirchturm steht.

Du trägst den Hut auf Deinen Füßen und wanderst auf die Hände,

auf den Händen wanderst Du.

Halloh, Deine roten Kleider, in weiße Falten zersägst,

Rot liebe ich, Anna Blume, rot liebe ich Dir.

Du, Deiner, Dich Dir, ich Dir, Du mir, - - - - - wir?

Das gehört beiläufig in die kalte Glut!

Anna Blume, rote Anna Blume, wie sagen die Leute?

            Preisfrage:

            1.) Anna Blume hat ein Vogel,

            2.) Anna Blume ist rot.

            3.) Welche Farbe hat der Vogel.

Blau ist die Farbe Deines gelben Haares,

Rot ist die Farbe Deines grünen Vogels.

Du schlichtes Mädchen im Alltagskleid,

Du liebes grünes Tier, ich liebe Dir!

Du Deiner Dich Dir, ich Dir, Du mir, - - - - wir!

Das gehört beiläufig in die - - - Glutenkiste.

Anna Blume, Anna, A - - - - N - - - -N- - - - -A!

Ich träufle Deinen Namen.

Dein Name tropft wie weiches Rindertalg.

Weißt Du es Anna, weißt Du es schon,

Man kann Dich auch von hinten lesen.

Und Du, Du Herrlichste von allen,

Du bist von hinten und von vorne:

A - - - - - - N - - - - - N - - - - - -A.

Rindertalg träufelt STREICHELN über meinen Rücken.

Anna Blume,

Du tropfes Tier,

Ich - - - - - - - liebe - - - - - - - Dir!

2010!

ΕΥΤΥΧΙΣΜΕΝΟ 2010!
HAPPY NEW YEAR 2010!
GLÜCKLICHES NEUES JAHR 2010!
FELIZ AÑO NUEVO 2010!
FELICE ANNO NUOVO 2010!
BONNE ANNÉE 2010!

AN DER SCHÖNEN BLAUEN DONAU (Wiener Philharmoniker)

Cuando una boca suave boca dormida besa...

Idea Vilariño

Σαν χείλη απαλά χείλη κοιμώμενα φιλήσουν...


Σαν χείλη απαλά χείλη κοιμώμενα φιλήσουν,
ωσάν πεθαίνοντας τότε,
κάποτε, πιο πέρα κι απ’ τα χείλη φτάνοντας
και καθώς τα βλέφαρα από τον πόθο ξεχειλίζουνε και πέφτουν,
τόσο αθόρυβα όσο ο αέρας το επιτρέπει,
η σάρκα, με τη μεταξένια θέρμη της, νύχτες ζητάει∙
και τα κοιμώμενα χείλη
μες στην ανείπωτη ηδονή τους, εξίσου, νύχτες ζητούν.

Νύχτες, νύχτες σιωπηλές, με σκοτεινά βελούδινα φεγγάρια,
νύχτες ατέλειωτες, φιλήδονες νύχτες, από φτερουγίσματα διάτρητες,
μες στον αέρα που γίνεται χέρια, έρωτας, στοργή,
νύχτες ωσάν από πανιά κι από κατάρτια…

Τότε είναι, στο ύψιστο πάθος, όπου αυτός που φιλά
ξέρει –και πώς ξέρει!– τα πάντα, ακατάπαυστα, και βλέπει πώς τώρα
ο κόσμος με θαύμα μοιάζει μακρινό,
πώς τα χείλη ανοίγουν πιο βαθύ ακόμη το θέρος,
πώς ο νους παραλύει,
και πώς φτάνει κι αυτός ο ίδιος να ξεχνιέται μες στο φιλί
ενώ άνεμος παθιασμένος τους κροτάφους του γυμνώνει∙
τότε είναι, στο φιλί απάνω, που τα βλέφαρα αργοπέφτουν
κι ο αέρας φτερουγίζει με μια ανάσα ζωής,
και περισσότερο αναριγά
αυτό που δεν είναι αέρας: η φλεγόμενη δέσμη των μαλλιών,
η φωνή που γίνεται βελούδο και, άλλοτε,
οι οπτασίες νεκρών που αιωρούνται.


Μετάφραση: Έλενα Σταγκουράκη.

Περιοδικό Ποέτικα - Δεκέμβριος 2009

************************

Cuando una boca suave boca dormida besa

Cuando una boca suave boca dormida besa
como muriendo entonces,
a veces, cuando llega más allá de los labios
y los párpados caen colmados de deseo
tan silenciosamente como consiente el aire,
la piel con su sedosa tibieza pide noches
y la boca besada
en su inefable goce pide noches, también.

Ah, noches silenciosas, de oscuras lunas suaves,
noches largas, suntuosas, cruzadas de palomas,
en un aire hecho manos, amor, ternura dada,
noches como navíos...

Es entonces, en la alta pasión, cuando el que besa
sabe ah, demasiado, sin tregua, y ve que ahora
el mundo le deviene un milagro lejano,
que le abren los labios aún hondos estíos,
que su conciencia abdica,
que está por fin él mismo olvidado en el beso
y un viento apasionado le desnuda las sienes,
es entonces, al beso, que descienden los párpados,
y se estremece el aire con un dejo de vida,
y se estremece aún
lo que no es aire, el haz ardiente del cabello,
el terciopelo ahora de la voz, y, a veces,
la ilusión ya poblada de muertes en suspenso.

Dos patrias tengo yo

REINALDO ARENAS

ΔΥΟ ΠΑΤΡΙΔΕΣ ΕΧΩ ΕΓΩ: ΤΗΝ ΚΟΥΒΑ ΚΑΙ ΤΗ ΝΥΧΤΑ

Δυο πατρίδες έχω εγώ: την Κούβα και τη νύχτα,
υποταγμένες και οι δυο στην ίδια κόλαση.
Κούβα ίσον νύχτα –και πού μια όαση;–
απ’ της κατηγορίας τους δε σώζομαι τα δίχτυα:

«Μακριά από την πατρίδα, τρελός με οπτασίες,
ως και ο θυμός σου με πλάνη μοιάζει,
καθώς και με ρόδα που το δρόμο χαράζει
και στον κατακλυσμό τραβά δίχως υποψίες.

Η προσπάθεια ν’ αναπνεύσεις μάταιος κόπος,
ο ήλιος λάμπα παραμένει σβηστή
και κυνικός θα γίνεις το ωραίο αν θες να ζήσεις.»

Αν τέτοια είναι η πατρίδα –το σκότος όπως–
οι αιώνες ενός κόσμου φταίνε εγωιστή,
μα εγώ ελπίζω μοναχά στην τρέλα της δικής μου φύσης.

(Νέα Υόρκη, 1986)

********************************

DOS PATRIAS TENGO YO : CUBA Y LA NOCHE

Dos patrias tengo yo: Cuba y la noche,
sumidas ambas en un solo abismo.
Cuba o la noche (porque son lo mismo)
me otorgan siempre el mismo reproche:

"En el extranjero, de espectros fantoche,
hasta tu propio espanto es un espejismo,
rueda extraviada de un extraño coche
que se precipita en un cataclismo

donde respirar es en sí un derroche,
el sol no se enciende y sería cinismo
que el tiempo vivieras para la hermosura".

Si ésa es la patria (la patria, la noche)
que nos han legado siglos de egoísmo,
yo otra patria espero, la de mi locura.

(Nueva York, 1986)

Carta II

Idea Vilariño

Επιστολή ΙΙ

Μακριά βρίσκεσαι στο νότο
εκεί που οι δείκτες δε δείχνουν τέσσερις.

Γερμένος στην πολυθρόνα σου
στηριγμένος στο τραπεζάκι
του δωματίου σου
ξαπλωμένος σε ένα κρεβάτι
δικό σου ή κάποιας
που ευχαρίστως θα εξάλειφα
- εσένα σκέφτομαι κι όχι εκείνες που πλάι σου ψάχνουν
αυτό το ίδιο που εγώ αγαπώ-.
Εσένα σκέφτομαι ήδη πέρασε μια ώρα
μα ίσως και μισή
δεν ξέρω.

Σαν πέσει το φως
θα ξέρω ότι πήγε πια εννιά
τα σκεπάσματα θα τραβήξω
θα ντυθώ το μαύρο μου φόρεμα
και το χτένι στα μαλλιά μου θα περάσω.

Ώρα για δείπνο
μα βέβαια, τι άλλο;

Όμως κάποια στιγμή
σε αυτό το δωμάτιο θα επιστρέψω
στο στρώμα θα πέσω
και τότε η ανάμνησή σου
-μα τι λέω;-
ο πόθος μου να σε δω
να με κοιτάζεις
η αρρενωπή σου παρουσία που απουσιάζει απ’ τη ζωή μου
θα βαλθούν
ως βάλθηκες εσύ το απόγευμα αυτό
που ήδη έγινε νύχτα
να σημαίνουν
το μόνο μοναδικό πράγμα
που στον κόσμο με νοιάζει.

Μετάφραση: Έλενα Σταγκουράκη

(Δημοσίευση στο περιοδικό Ποέτικα - Δεκέμβριος 2009)

****************************

Carta II

Estás lejos y al sur
allí no son las cuatro.

Recostado en tu silla
apoyado en la mesa del café
de tu cuarto
tirado en una cama
la tuya o la de alguien
que quisiera borrar
-estoy pensando en ti no en quienes buscan
a tu lado lo mismo que yo quiero-.
Estoy pensando en ti ya hace una hora
tal vez media
no sé.

Cuando la luz se acabe
sabré que son las nueve
estiraré la colcha
me pondré el traje negro
y me pasaré el peine.

Iré a cenar
es claro.

Pero en algún momento
me volveré a este cuarto
me tiraré en la cama
y entonces tu recuerdo
qué digo
mi deseo de verte
que me mires
tu presencia de hombre que me falta en la vida
se pondrán
como ahora te pones en la tarde
que ya es la noche
a ser
la sola única cosa
que me importa en el mundo.

Dos cuerpos

Octavio Paz

Δυο κορμιά

Δυο κορμιά αντικριστά
κύματα κάποτε θυμίζουν
και η νύχτα ωκεανό.

Δυο κορμιά αντικριστά
δυο πέτρες κάποτε θυμίζουν
και η νύχτα έρημο.

Δυο κορμιά αντικριστά
ρίζες κάποτε θυμίζουν
που τη νύχτα πλέκονται.

Δυο κορμιά αντικριστά
λεπίδες κάποτε θυμίζουν
και η νύχτα αστραπή.

Δυο κορμιά αντικριστά
δυο άστρα που πέφτουν
σε άδειο ουρανό.


Μετάφραση: Έλενα Σταγκουράκη

********************

Dos cuerpos

Dos cuerpos frente a frente
son a veces dos olas
y la noche es océano.

Dos cuerpos frente a frente
son a veces dos piedras
y la noche es desierto.

Dos cuerpos frente a frente
son a veces raíces
en la noche enlazadas.

Dos cuerpos frente a frente
son a veces navajas
y la noche relámpago.

Dos cuerpos frente a frente
son dos astros que caen
en un cielo vacío.

Como el toro

Miguel Hernández

Σαν τον ταύρο

Σαν τον ταύρο, γεννήθηκα για δάκρυ και πόνο
και σημάδια φρικτά στη ράχη φέρω σαν τον ταύρο•
νερό της λήθης για το ξίφος να ‘ταν νά βρω,
το πύρινο, το βρομερό, το κολασμένο• αυτό μόνο.

Σαν τον ταύρο είχα κι εγώ καρδιά,
μια τόση δα μικρή αχτίδα.
Ερωτεύτηκα ευθύς την όψη σου σαν είδα
σαν καιόμενη, κι εγώ, απ’ τον ήλιο αμμουδιά.

Σαν τον ταύρο η τιμωρία με ωριμάζει,
τη λαλιά στο φυλλοκάρδι μου βουτώ
και βγαίνει απ’ το στόμα μου θύελλα μανισμένη.

Σαν τον ταύρο σε ζητώ, μα εσένα δε σε νοιάζει
κι αφήνεις τον πόθο μου για ‘σε καυτό•
σαν ταύρος, κι εγώ, που πάντα εσέ περιμένει.

Μετάφραση: Έλενα Σταγκουράκη

***********************

Como el toro

Como el toro he nacido para el luto
y el dolor, como el toro estoy marcado
por un hierro infernal en el costado
y por varón en la ingle con un fruto.

Como el toro lo encuentra diminuto
todo mi corazón desmesurado,
y del rostro del beso enamorado,
como el toro a tu amor se lo disputo.

Como el toro me crezco en el castigo,
la lengua en corazón tengo bañada
y llevo al cuello un vendaval sonoro.

Como el toro te sigo y te persigo,
y dejas mi deseo en una espada,
como el toro burlado, como el toro.

Y después

Federico García Lorca

Κι ύστερα

Οι λαβύρινθοι της μνήμης,
του χρόνου δημιουργίες,
σβήνουν.

(Η έρημος μονάχα
απομένει.)

Η καρδιά,
του πόθου πηγή,
σβήνει.

(Η έρημος μονάχα
απομένει.)

Η πλάνη της αυγής
και τα φιλιά, συνάμα,
σβήνουν.

Η έρημος μονάχα απομένει.
Έρημος που κυματίζει.


(Μετάφραση: Έλενα Σταγκουράκη)

********************

Y después

Los laberintos
que crea el tiempo,
se desvanecen.

(Sólo queda
el desierto.)

El corazón,
fuente del deseo,
se desvanece.

(Sólo queda
el desierto.)

La ilusión de la aurora
y los besos,
se desvanecen.

Sólo queda el desierto.
Un ondulado
desierto.

Aún me sigues lloviendo

NÉSTOR MORRIS

ΑΚΟΜΑ ΜΕ ΣΤΑΛΑΖΕΙΣ

Στον ίσκιο από κάτω κρύφτηκα
ενός παράλογου ψέματος.
Πως είχα καταφέρει νόμισα
τις αναμνήσεις να θάψω
κάτω από το μεθοδικό
χαλίκι του χρόνου.

Άλλα τοπία περπάτησα,
τα κάτοπτρα αδιαφόρησα
που ήβρα στην πορεία μου.

Υπέθεσα τα ίχνη
στην άμμο πάνω χαραγμένα πως έμεναν
και πως το κύμα το επίμονο
στο διάβα του θα τά ’σβηνε.

Μάταια όλα·
δεν έπαψες ποτέ να με σταλάζεις.

Η ηχώ απ’ το όνομά σου
τα κρύσταλλα χτυπάει
των ματιών μου
και το πέρασμα των ημερών μόνο
κλειδί θυμίζει που γυρνά
τους κωδικούς λουκέτων σπάζοντας
τις υπάρξεις μας που ασφαλίζουν.


Μετάφραση: Έλενα Σταγκουράκη.


*************************


AÚN ME SIGUES LLOVIENDO

Me guarecí a la sombra
de una mentira absurda.
Pensé que había logrado
sepultar los recuerdos,
debajo de la grava
metódica del tiempo.

Caminé otros paisajes,
ignoré los espejos
que encontré en mi deriva.

Supuse que las huellas
estaban sobre arena
y que se irían al paso
tenaz de las mareas.

Pero todo fue en vano,
aún me sigues lloviendo.

El eco de tu nombre
golpea los cristales,
de mis ojos y el paso
de los días es sólo,
una llave que gira
descifrando el cerrojo
de nuestras circunstancias.

Die guten Gärtner

ERICH FRIED (1921-1988)

ΟΙ ΚΑΛΟΙ ΚΗΠΟΥΡΟΙ

Τι ωραία
που χέρι-χέρι
στον κήπο πηγαίνουμε
και στο δεντράκι μας
νερό δίνουμε
και φροντίδα περισσή

Με κόπο αφαιρώ τις κάμπιες εγώ
νεράκι το ποτίζεις εσύ!
Πόσο πράσινο θα ’ταν
σαν εμείς
τις ρίζες
δεν του τσεκουρώναμε

Μετάφραση: Έλενα Σταγκουράκη


************

DIE GUTEN GÄRTNER

Wie schön
dass wir Hand in Hand
in den Garten gehen
und unseren jungen Baum
begießen
und pflegen

Ich klaube Raupen ab
Du bringst ihm Wasser!
Wie grün er wäre
wenn wir ihm nicht
die Wurzel
abgehackt hätten



Μετάφραση: Έλενα Σταγκουράκη

Che fece... il gran rifiuto

Κωνσταντίνος Π. Καβάφης

Che fece... il gran rifiuto

Σε μερικούς ανθρώπους έρχεται μιά μέρα
που πρέπει το μεγάλο Ναι ή το μεγάλο το Οχι
να πούνε. Φανερώνεται αμέσως όποιος τόχει
έτοιμο μέσα του το Ναι, και λέγοντάς το πέρα

πηγαίνει στην τιμή και στην πεποίθησί του.
Ο αρνηθείς δεν μετανοιώνει. Αν ρωτιούνταν πάλι,
όχι θα ξαναέλεγε. Κι όμως τον καταβάλλει
εκείνο τ' όχι -το σωστό- εις όλην την ζωή του.

El vigilante de la nieve

ANTONIO GAMONEDA

Ο ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΣ ΤΟΥ ΧΙΟΝΙΟΥ

Παρατηρούσε τη γαλήνη, την κολλημένη στους ίσκιους, τους κύκλους
όπου σωρεύονται ανθρακωμένα άνθη, τα γερμένα κοτσάνια.
Κάποια απογεύματα το ακατανόητο χέρι του μας οδηγούσε στο μέρος
δίχως όνομα, στη μελαγχολία των παρατημένων εργαλείων.
Κάθε πρωί έβαζε στα κανάλια χάλυβα και δάκρυα και δασκάλευε
τα πουλιά στο τραγούδι της οργής: το διάφανο κανάλι για την κόρη,
την γλυκιά και ανόητη, το μπλε νερό για τη γυναίκα δίχως ελπίδα
που μύριζε ίλιγγο και φως, μόνη μέσα στο λούκι ανάμεσα σε λευκές σημαίες,
κρύα κάτω απ’ την κάπα και τα βλέφαρά της ήδη κίτρινα από έρωτα.
Ήταν ακατάπαυστος μέσα στον άδειο πόθο. Οι σκύλοι οσφραίνονταν
την αγνότητά του και τα χέρια του
τα πληγωμένα από τα οξέα. Το ξημέρωμα, κρυμμένος ανάμεσα
σε στρώματα λευκά, αγωνιούσε στην όψη λεωφόρων,
έβλεπε να χώνονται οι ίσκιοι
στο χιόνι, να κοχλάζει η ομίχλη στη βαθιά πόλη.

Μετάφραση: Έλενα Σταγκουράκη

******************************************

EL VIGILANTE DE LA NIEVE

Vigilaba la serenidad adherida a las sombras, los círculos donde se
depositan flores abrasadas, la inclinación de los sarmientos.
Algunas tardes, su mano incomprensible nos conducía al lugar sin
nombre, a la melancolía de las herramientas abandonadas.
Cada mañana ponía en los arroyos acero y lágrimas y adiestraba a los
pájaros en la canción de la ira: el arroyo claro para la hija
dulcemente imbécil; el agua azul para la mujer sin esperanza, la que
olía a vértigo y a luz, sola en el albañal entre banderas blancas,
fría bajo la sarga y los párpados ya amarillos de amor.
Era incesante en la pasión vacía. Los perros olfateaban su pureza y
sus manos heridas por los ácidos. En el amanecer, oculto entre las
sebes blancas, agonizaba ante las carreteras, veía entrar las sombras
en la nieve, hervir la niebla en la ciudad profunda.

Αέρας αύγουστος 6

Κώστας Κουτσουρέλης


Αέρας αύγουστος 6


  ΠΡΟΣΗΛΩΜΕΝΟΣ σκύβω στο νερό.
    Γράφω τη λέξη: θάλασσα. Τη λέξη: Εδέμ.
  Σε μια αυτοσχέδια σειρά καταχωρώ

  πάνω στο υδάτινο χαρτί όλα τα δεν,
    όλα τα μη, όλα τα τίποτα.
  Όλα τ' ασώματα νοήματα τ' ανείπωτα

  για μια στιγμή αστράφτουν στον αφρό.
    Κοιτάζω γύρω μου. Άλλος κανείς.
  Μονάχα ο ήλιος, ξεχασμένος συγγενής,

  κρεμιέται κίτρινος πάνω απ' την παραλία,
    σινιάλο επίμονο στον άμετρο ουρανό.
  Προσηλωμένος γράφω. Σταθερό

  το χέρι μου οδηγεί η Επαγγελία.
    Γράμμα το γράμμα τ' όνομά της συντηρώ.
  Στην ίδια πάντοτε επιστρέφω αφετηρία.

  Προσηλωμένος γράφω στο νερό.

Μια κούπα γάλα

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΕΝΤΡΩΤΗΣ

ΜΙΑ ΚΟΥΠΑ ΓΑΛΑ

Γ α λ ά ν ι ζ α ν –που λέει κι ο Ρίτσος– οι μετώπες
της Αίτνας, και το μάγμα εκρύωνε που ’χε τρέξει
στην κοίτη των ερώτων. Χτύπησε ήδη έξω έξη
φορές το σήμαντρο: εξημέρωνε. Α ν τ ι λ ό π ε ς

ετρέχαν οι σφυγμοί σου ακόμη – ε σ ύ μου τό ’πες–
λες και θα πρόφταιναν την ώρα που τη φέξη
των ουρανών θα επέβαλε στον κόσμο. Παίξει
δεν παίξει, πάντως, ο ήλιος –σκέφτηκα… (ο θεόπαις)–

τη μέρα που γεννιέται, ε μ ά ς δεν έλειψε όλη
τη νύχτα το ιλαρό του φως που αχτιδοβόλει
μέσ’ απ’ του κοριτσιού τα μάτια τα μεγάλα –:

τη λύρα του έκρουσε καλώς για μας ο Απόλλων
στην παννυχίδα. Ω, στον ροδή μυχό των θόλων
του φιλιού σου είδα πως ελαχταρούσες γάλα

ζεστό, που κατευνάζει τις ορμές. Και σού ’πα:    
θα σου ζεστάνω, αγάπη μου, να πιείς μια κούπα.    

Marienkäfer

ROSE AUSLÄNDER (1901-1988)

Πασχαλίτσα

Κλείνω
τον ουρανό
έξω απ΄την πόρτα μου

Λοξοδρομισμένη πασχαλίτσα
βούλες μαύρες επτά
σε ραχούλα κόκκινη

Οι Πλειάδες
παραπαίουν
στην άκρη των δακτύλων μου

Φτερά ξαφνικά
δάχτυλα αέρινα
ανοίγουν
τους ουρανούς
εμπρός στην πόρτα μου.

Μετάφραση: Έλενα Σταγκουράκη

*****************

MARIENKÄFER

Ich schließe
den Himmel
vor meiner Tür

Verirrter Marienkäfer
sieben Schwarzpunkte
auf rotem Rücken

Das Siebengestirn
schwankt
auf meiner Fingerspitze

Plötzliche Flügel
Luftfinger öffnen
den Himmel
vor meiner Tür